Tijdens het commissiedebat over de Eurogroep en Ecofinraad van 3 december 2025 liet demissionair minister Heinen van Financiën iets opvallends vallen: hij twijfelt hardop of Nederlanders wel behoefte hebben aan een digitale euro.

Twijfels over het nut van een digitale-eurowallet

JA21 vroeg de minister wat het voordeel zou zijn van een aparte digitale-eurowallet naast de bestaande bankrekening. De minister erkende dat Nederlanders al volop digitaal betalen via bankapps en mobiele wallets. Veel mensen zullen zich volgens hem afvragen wat een extra wallet nog toevoegt — en dat is een terechte vraag.

“Niet verplicht” klinkt geruststellend, maar is het dat ook?

De minister benadrukte dat de digitale euro niet wordt afgedwongen. Wie er geen behoefte aan heeft, hoeft hem niet te gebruiken. Tegelijk werkt de Europese Centrale Bank al voort aan de technische infrastructuur. Het juridische en politieke proces is nog niet afgerond, maar de fundering wordt al gelegd.

De ECB bouwt alvast door

Volgens de minister is het logisch dat de ECB al bezig is met de technische fase: je moet beginnen met bouwen voordat er een formeel besluit valt. Precies dit is voor Freedom Matters een zorgpunt. Een infrastructuur die eenmaal bestaat, blijft nooit vrijblijvend. Zodra de techniek er is, ontstaat bijna automatisch de druk om het systeem te gaan gebruiken.

Contant geld blijft een belangrijk tegenwicht

In Duitsland en België speelt contant geld nog altijd een grote rol. Veel mensen hechten waarde aan de anonimiteit en vrijheid die fysieke valuta biedt. Nederland loopt digitaal ver vooruit, maar snelheid mag nooit een reden zijn om alternatieven te laten verdwijnen. Digitale vooruitgang heeft alleen waarde wanneer burgers werkelijk kunnen kiezen.

Waar is de maatschappelijke behoefte?

Uit het debat komt vooral naar voren dat zelfs de minister twijfelt aan de behoefte onder Nederlanders. Toch wordt de ontwikkeling van de digitale euro al doorgezet. Voor Freedom Matters is dit een teken dat de maatschappelijke discussie nog lang niet voldoende gevoerd is — terwijl die juist de basis  moet vormen voor zulke ingrijpende veranderingen.

Voor Freedom Matters draait de discussie niet alleen om nut, maar om de structurele risico’s van een door de staat beheerde digitale munt. Een digitale euro kan in theorie leiden tot verregaande transactie-inzage, omdat elke betaling via een centraal systeem loopt. Zelfs als er vandaag strenge waarborgen worden beloofd, kan een toekomstige regering die aanpassen of oprekken.

Afhankelijkheid

Daarnaast kan een digitale euro afhankelijkheden creëren die nu nog onzichtbaar zijn. Denk aan limieten op transacties, negatieve rente op digitale eurotegoeden, of automatische controles en blokkades bij vermoedens van overtredingen. De techniek maakt zulke ingrepen eenvoudig, ook als niemand ze vandaag van plan is.

Het verdwijnen van contant geld is eveneens een gevaar: als betalingen uitsluitend via digitale infrastructuur verlopen, verliest de burger een belangrijk stukje autonomie. Contant geld is niet alleen een betaalmiddel, maar een buffer tegen volledige financiële afhankelijkheid van de staat en het bankwezen. Een digitale euro die langzaam maar zeker de norm wordt, kan dat evenwicht verstoren.

Freedom Matters ziet de digitale euro daarom niet als een neutrale innovatie, maar als een ingrijpende verandering in de machtsbalans tussen burger en overheid. Juist omdat de minister erkent dat de behoefte bij Nederlanders beperkt is, is dit het moment om deze risico’s serieus te nemen.